BIP - Biuletyn Informacji Publicznej KMP w Białymstoku Zamówienia publiczne KWP  Ustaw jako stronę domową  Dodaj do Ulubionych  Wyślij e-mail  Szukaj Prewencja Ruch drogowy Prawo Antyterroryści Logistyka
 
 
Artykuł, Data dodania: 2007-12-31

Profilaktyka narkotykowa

Co to jest narkotyk?
Narkotyk to środek wywołujący uzależnienie.Należy przy tym pamiętać, iż pojęcie to obejmuje zarówno substancje uzależniające o działaniu pobudzającym, np. środki psychostymulujące (amfetamina, kokaina) jak i o działaniu silnie hamującym (np. barbiturany, benzodiazepiny, alkohole, w tym alkohol etylowy) a także środki halucynogenne, np. LSD-25, meskalina, psylocybina.

DLACZEGO BIORĄ?
Najczęstszymi powodami sięgania u dzieci i młodzieży po narkotyki są:
- Ciekawość.
- Brak atrakcyjnych sposobów spędzania wolnego czasu.
- Presja kolegów i koleżanek.
- Aspirowanie do dorosłości.
- Niezadowolenie z siebie i swojego życia.
- Konflikty i napięcia wewnętrzne.
- Problemy w szkole lub w domu.
- Robienie na przekór dorosłym.

JAK ROZPOZNAĆ CZY DZIECKO "BIERZE"?
Pierwsze próby z narkotykami dziecko zwykle starannie ukrywa przed dorosłymi. Wszelkie niepokojące zmiany będzie  łatwiej zauważyć, jeśli ma się z dzieckiem dobry kontakt, należy wiele ze sobą rozmawiać i dużo czasu spędzać razem. Pamiętać należy jednak, że niektóre zachowania i postawy mogą mieć inne przyczyny, takie jak kłopoty szkolne lub rodzinne, zranione uczucia, niepowodzenia w kontaktach z rówieśnikami i wiele innych, które należy traktować równie poważnie i starać pomóc dziecku je rozwiązać.

NA CO POWINIENEŚ ZWRÓCIĆ UWAGĘ
- Zachowanie
- Wygląd zewnętrzny
- Przedmioty, które można znaleźć przy dziecku

Zachowanie
Należy zwrócić uwagę na zachowanie dziecka. Powinny zaniepokoić  wszelkie radykalne zmiany w jego sposobie bycia, a zwłaszcza:
- huśtawka nastrojów, naprzemienne ożywienie i ospałość,
- nadmierny apetyt lub brak apetytu,
- porzucenie dotychczasowych zainteresowań,
- kłopoty w szkole (słabsze oceny, konflikty z nauczycielami, wagary),
- izolowanie się od innych domowników,
- zamykanie się w pokoju, niechęć do rozmów,
- zamykanie swojego pokoju na klucz, akcentowanie potrzeby prywatności
- częste wietrzenie pokoju, używanie kadzidełek i odświeżaczy powietrza,
- stany euforyczne
- wypowiedzi zawierające pozytywny stosunek do narkotyków,
- zmiana grona przyjaciół, zwłaszcza na starszych od siebie,
- krótkie rozmowy telefoniczne prowadzone półsłówkami,
- późne powroty lub nagłe wyjścia z domu,
- bunt, łamanie obowiązujących w domu zasad,
- kłamstwa, wynoszenie wartościowych przedmiotów z domu, 
- powtarzające się zgłaszanie przez dziecko zagubień lub kradzieży przez rówieśników drobnych sum pieniędzy,
- kłopoty z koncentracją,
- zmiany w porach spania,
- nadmierne reakcje na krytykę lub niewielkie nawet niepowodzenia.

Wygląd zewnętrzny
- nowy styl ubierania się,
- szybkie wychudzenie lub nagły wzrost masy,
- przewlekły katar, krwawienie z nosa,
- zaburzenia pamięci oraz toku myślenia,
- przekrwione oczy, nadmiernie zwężone lub rozszerzone źrenice nie reagujące na światło,
- bełkotliwa, niewyraźna mowa,
- brak zainteresowania swoim wyglądem i nieprzestrzeganie zasad higieny,
- słodkawa woń oddechu, włosów, ubrania,
- ślady po ukłuciach, ślady krwi na bieliźnie, "gęsia skórka".
Przedmioty lub narkotyki znalezione przy dziecku
- fifki, fajki, bibułki papierosowe
- małe foliowe torebeczki z proszkiem, tabletkami, kryształkami lub suszem
- kawałki opalonej folii aluminiowej, łyżka
- znaczki, białe lub kolorowe pastylki z wytłoczonymi wzorkami
- leki bez recepty
- tuby, słoiki, foliowe torby z klejem
- igły, strzykawki
- krople do oczu

UWAGA!!!
- Nie wszystkie z wymienionych objawów muszą się pojawić.
- Dopiero pojawienie się kilku z wymienionych objawów może wskazywać na narkotyki.
- Jest mało prawdopodobne, żeby wszystkie objawy wystąpiły jednocześnie.
- Im głębsza faza uzależnienia, tym objawy choroby są bardziej widoczne, wynikają z utraty kontroli nad braniem środków odurzających. Wzrasta ryzyko przedawkowania i śmierci.

TZW. TEST OCZNY
Dzieci, zwłaszcza w początkowej fazie uzależnienia, starają się maskować. Ukrywają narkotyki i przybory do ich zażywania. Wietrzą często swój pokój, używają kadzidełek, odświeżaczy. Zdradzają je jednak oczy. Jako rodzice musimy zwracać uwagę na oczy swojego dziecka. One powiedzą nam wiele.


Obserwacja ogólna oczu (w warunkach oświetlenia pokojowego).
Jeśli zauważysz u swojego dziecka:
- zaczerwienienie spojówek,
- łzawienie,
- opadnięcia powieki (zakrywa od góry więcej niż 2 mm rogówki),
- zaczerwienienie brzegów powiek,
- nadmierne rozszerzenie źrenicy (średnica ponad 6 mm),
- nadmierne zwężenie źrenicy (średnica poniżej 3 mm),
Może to być sygnał, że w grę wchodzić mogą narkotyki. Ostrzeżeniem może być również używanie przez Twoje dziecko kropli do oczu (jeśli wiesz, że ma zdrowe oczy). Młodzi często w ten sposób maskują ww. objawy "brania".

Jeżeli w trakcie obserwacji ogólnej oczu dziecka zauważysz coś podejrzanego, zastosuj prostą metodę badania oczu:
Reakcja źrenic na światło
Skieruj światło latarki kolejno na poszczególne oczy dziecka. Jeśli reakcja źrenic na światło jest nienaturalnie powolna, coś jest nie tak.
Obserwacja oczopląsu
Poruszaj palcem przed oczami dziecka. Zatrzymaj palec nieruchomo na kilkanaście sekund. Jeśli zauważysz oczopląs gałek ocznych lub ich drgania podczas wpatrywania się w nieruchomy palec, może to być objaw zażywania narkotyku.
Obserwacja zbieżności oczu
Przesuwaj palec z odległości ok. 20 cm do czubka nosa i przytrzymaj go dotykając do nosa dziecka przez ok. 5 sek. Jeśli dziecko nie potraci śledzić ruchu palca, może to być niepokojący sygnał.

Charakterystyka środków odurzających

Marihuana - susz z liści konopii (0,5-5% THC)
Haszysz - żywica krzewu konopii (2-19% THC)
wyrabiane są z konopi indyjskich (Cannabis sativa L.), rosnących w południowo-wschodniej Azji, w rejonie Morza Śródziemnego, w Ameryce Środkowej i Południowej. Można je również hodować w klimacie umiarkowanym. Zawierają kilkadziesiąt aktywnych biologicznie substancji, z których najważniejszymi są tetrahydrokanabiole (THC). Są to najbardziej rozpowszechnione, a tym samym najczęściej używane narkotyki w Polsce i na świecie. W niektórych krajach preparaty konopi są legalizowane i dopuszczane do oficjalnego obrotu. Przykładem jest ustawodawstwo holenderskie. Powodem łagodnego podejścia do tych środków jest przekonanie o relatywnie niskich szkodach zdrowotnych i społecznych związanych z ich używaniem.

 

Działanie fizjologiczne
W zależności od warunków konopie mogą działać jako środek pobudzający, uspokajający, znieczulający lub lekko halucynogenny. Lecz mimo nadawania preparatom konopi właściwości halucynogennych, symptomy używania bardziej zbliżone są do obserwowanych po alkoholu niż po halucynogenach.
Przy zażywaniu preparatów konopi obserwuje się m.in. następujące objawy:
- wzrost ciśnienia krwi i przyspieszone tętno
- wysuszenie śluzówek jamy ustnej, czasami ataki kaszlu
- przekrwienie gałek ocznych, spojówek, niekiedy obrzęk powiek
- pocenie się
- zwiększenie apetytu
- bóle i zawroty głowy
- zaburzenia koordynacji ruchowej, uwagi i możliwości uczenia się
- zaburzenia pamięci
- ogólnie gorszą sprawność psychofizyczna (wzrost urazowości)
Długość działania
- 1-3 godzin


AMFETAMINA
Amfetaminy to cała grupa środków psychostymulujących pochodnych fenylopropylanu. Środki te, w odróżnieniu od kokainy powodują długotrwałe pobudzenie. W ciągu ostatnich stu lat były one wykorzystywane w różnorodny sposób: od zastosowań leczniczych w medycynie, poprzez stosowanie ich jako środki odchudzające przez osoby otyłe; były również powszechne wśród sportowców jako tzw. koks (doping) w sporcie; obecnie pozostają przede wszystkim środkami odurzającymi stosowanymi przez narkomanów.
Metamfetamina pod względem chemicznym jest podobna do amfetaminy; różni się od niej tylko obecnością grupy N-metylowej. Jej pobudzające działanie na ośrodkowy układ nerwowy jest słabsze niż amfetaminy, a efekty euforyzujące są podobne do kokainy, ale utrzymują się dłużej.

Działanie fizjologiczne
- silne pobudzenie psychomotoryczne
- brak łaknienia
- rozszerzenie źrenic
- przyspieszona akcja serca i szybki oddech
- podwyższone ciśnienie krwi i zwiększone wydalanie moczu
- jadłowstręt
- suchość w ustach
- uszkodzenia szkliwa zębów (siarczan amfetaminy może zamieniać obecny w szkliwie zębów fosforan wapnia w siarczan wapnia, który jest lepiej rozpuszczalny w wodzie - powstałych w ten sposób mikroubytków nie zauważa większość dentystów). Długość działania. W zależności od spożytej dawki pobudzenie trwa 2-3 godziny, a nawet dłużej.


ECSTASY
Ecstasy (MDMA) jest syntetycznym analogiem amfetaminy i meskaliny - z jednej strony wykazuje działanie stymulujące układ nerwowy (podobnie jak amfetamina), z drugiej posiada właściwości psychodeliczne (podobnie jak meskalina).Często nazwa ecstasy używana jest także w szerszym znaczeniu: w stosunku do innych analogów metamfetaminy o podobnym, jednocześnie stymulującym i halucynogennym działaniu (MDA, BDB czy MBDB). Substancja aktywna w preparatach ecstasy to 3,4-metylenodioksymetamfetamina (MDMA). 

 Działanie fizjologiczne
- pobudzenie i brak łaknienia
- wzrost temperatury ciała
- wzmożenie odruchów
- rozszerzenie źrenic
- kołatanie serca i tachykardia
- nagłe wzrosty ciśnienia i uderzenia krwi do głowy
- szczękościsk
- nudności i wymioty
- odwodnienie
Dawka ecstasy, wynosząca zazwyczaj od 75 do 200 mg i zażywana doustnie - zaczyna działać po ok. 40 minutach. Po następnych 30 minutach następuje nasilenie działania. Działanie ustępuje po kilku godzinach (4-6) od momentu zażycia. Najczęściej spotykanymi postaciami nielegalnej sprzedaży Ecstasy są tabletki i kapsułki. Różnych kolorów i kształtów tabletki wyróżniają się wytłoczonymi wizerunkami i znakami (np. ptak, kot, sierp i młot, itp.) lub napisami. Mogą one zawierać również pewne ilości innych narkotyków, najczęściej amfetaminy.


STERYDY ANABOLICZNE
Głównym powodem zażywania sterydów jest chęć zwiększenia siły, kondycji i poprawienia wyglądu poprzez przyrost masy mięśniowej.

Działanie
Sterydy anaboliczne przyjmowane są doustnie w postaci tabletek, kapsułek, koktajli lub w postaci iniekcji (zastrzyków).
Zewnętrzne oznaki używania
- poprawa nastroju
- przypływ energii
- poczucie siły i kondycji
- nerwowość, impulsywność, agresywność
- zmiany skórne (plamy, zaczerwienienia)
- obrzęk twarzy, przerost żuchwy
- zaburzenia równowagi hormonalnej
Na co należy zwrócić uwagę
- szybki przyrost masy mięśniowej, nieproporcjonalny do czasu poświęcanego ćwiczeniom na siłowni

L S D
LSD to środek z grupy halucynogenów, związek kwasu lizergowego, powszechnie znany jako "kwas", powodujący omamy wzrokowe, słuchowe i dotykowe. LSD jest jednym z najtańszych i najszerzej dostępnych narkotyków. Praktycznie całkowicie wyparło ono inne psychodeliki. Od ponad dwudziestu lat jest to najpopularniejszy środek halucynogenny. Substancją aktywną w LSD jest dietyloamid kwasu lizergowego (LSD-25). 

Działanie fizjologiczne
-zawroty głowy
-rozszerzenie źrenic i suchość w ustach
-drżenie mięśniowe i skurcze mięśni klatki piersiowej
-osłabienie i nudności
-kołatanie serca
-wzrost ciśnienia krwi
-zapis fal mózgowych (EEG) osoby znajdującej się pod wpływem  
LSD-25 przypomina stan pobudzenia i niepokoju - rozszerzenie źrenic i silne poty to dodatkowe objawy fizyczne pojawiające się przy zatruciu LSD
Długość działania
Efekty zależą od ilości użytego LSD i osiągają szczyt w przeciągu okresu od jednej do trzech godzin po zażyciu środka. Halucynacje mogą trwać od 8 do 12 godzin.


MAŁY SŁOWNICZEK SLANGU ZWIĄZANEGO Z NARKOTYKAMI
Jeżeli usłyszysz te nazwy w rozmowach swoich dzieci i ich znajomych nie wpadaj w panikę i nie traktuj ich jak potencjalnych narkomanów. Być może narkotyki pojawiły się w ich otoczeniu i warto na ten temat porozmawiać.
Poniżej wymienione jest przykładowe słownictwo, jednak należy pamiętać, że slangowy język młodzieżowy jest niezwykle żywy i ciągle przybywają nowe określenia.
Akcesoria
- do palenia i wdychania: lufka, fifka, fifa, bongo (fajka  wodna), srebro, folia
- dożylnie: sprzęt, strzykawka, igła, pompka, gary, garnki, łyżka
- handlarz narkotykami : diler
- końcowa faza działania narkotyku zejście, zjazd, dół.
- miejsce handlu narkotykami : bajzel (Dworzec Centralny w Warszawie)

Narkotyki ogólnie
towar, dragi, czady, materiał

Narkotyki szczegółowo
-amfetamina: spid, proszek, proch, amfa, feta, setka (100 mg), witamina A,
- ecstazy: eska, bleta, piguła oraz nazwy własne tabletek, jak: UFO, Love, Superman, Mitsubishi, Vogel, Herz, Sonne, VW,
- grzyby halucynogenne: grzybki, psylocyby, psyfki, baluny,
- heroina: hera, hercia, helena, proszek, "kompot" (polska heroina),
- kokaina: koka, koks, gram, porcja, śnieg, charlie, biała dama, witamina C,
- konopie indyjskie (marihuana, haszysz): dżoint, skręt, blant, ziele, zielsko, zioło, grass, marycha, trawa, huana, marycha, maryśka, skun, gandzia, samosieja, afgan, kolumbijka,
- leki uspokajające i nasenne: dorota, dorotka, efka, erki, pestki, piguły, rolki, ziomki,
- LSD: kwas, kwach, kwasik, papierek, krysztatek, kamyczek, trip, ejsid, tejbs, listek, oraz nazwy własne bibułek z kolorowym nadrukiem np. Asterix,
- sterydy anaboliczne: koks, deka, wino, metka, mietek, omka, omen, prima, teściu,
- środki wziewne: solwent, rozpuchol, budzio.
- Narkoman - ćpun, grzejnik

Określenie osoby ze względu na rodzaj zażywanej substancji
- trawiarz, zielarz (palacz marihuany)
- brałniarz (palacz heroiny)
- klejarz (zażywający środki wziewne)
- Porcja narkotyku działka, gram, giet, bit , setka (np. 100 mg amfetaminy)  cent (1 cm3 heroiny) , gruda, linia, ścieżka kreska (porcja kokainy, amfetaminy)
- Stan po zażyciu kop, jazda, trzepanie, odlot, odjazd, podróż, kręcenie, śmiechawa, trip
- Stan związany z odstawieniem narkotyku głód, być na głodzie, skręt, absta
- Zażyć narkotyk ogólnie: ćpać, brać, grzać, przygrzać, nagrzać się, zapodać, nawalić się, przyhajcować, rąbnąć sobie
- dożylnie: dawać w kanał, wjechać, pukać, huknąć, cyknąć
- palić: jarać, najarać się, spalić, przypalić, upalić się, kopcić, palić fifę,
- wciągać do nosa (amfetaminę, kokainę): snifować, zasnifować,
- wziewnie: kirać, kleić się, dmuchać, przydmuchać, buchać
- Zaburzenia psychiczne po zażyciu narkotyków - łapać paranoję, łapać flesze, łapać haluny
- Zażywać nałogowo - być w ciągu, grzać

JAK ZAPOBIEGAĆ?
Znajdź wolny czas dla swojego dziecka. Wykorzystaj te chwile, aby jak najczęściej:
 - okazywać dziecku ciepło i czułość,
 - rozmawiać, nie unikać trudnych tematów,
 - słuchać uważnie i nie lekceważyć jego problemów,
 - służyć radą i być, kiedy Cię potrzebuje,
 - nie oceniać i nie porównywać z innymi,
 - nie wyśmiewać, nie krytykować,
 - nie stawiać zbyt wysokich wymagań i pomagać uwierzyć w siebie,
 - doceniać starania i chwalić postępy,
 - być przykładem i autorytetem,
 - uczyć podstawowych wartości, pamiętając, że ważniejsze jest co robisz, a nie co mówisz,
 - poznawać przyjaciół swojego dziecka,
 - zawsze wiedzieć, gdzie jest i co robi Twoje dziecko,
 - wyrażać zdecydowanie negatywną postawę wobec narkotyków.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ PRAWNA
Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii

Art.. 53
Kto, wbrew przepisom ustawy, wytwarza, przetwarza albo przerabia środki odurzające podlega karze pozbawienia wolności do lat 3
Art.. 54
Kto wyrabia, posiada, przechowuje, zbywa lub nabywa przyrządy, które służą do niedozwolonego wytwarzania środków odurzających podlega karze grzywny, karze pozbawienia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2
Art.. 58
Kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego lub nakłania do zażycia takiego środka podlega karze pozbawienia wolności do lat 5
Art.. 59
Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej udziela innej osobie środka odurzającego, ułatwia użycie albo nakłania do użycia takiego środka podlega karze pozbawienia wolności do lat 10
Art.. 62
Kto wbrew przepisom ustawy posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe podlega karze pozbawienia wolności do lat 3
Art. 63
Kto wbrew przepisom ustawy uprawia mak z wyjątkiem niskomorfinowego, lub konopie indyjskie z wyjątkiem konopi włóknistych podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2
Art.. 68
Kto wbrew przepisom prowadzi reklamę lub promuje środek odurzający w celach innych niż medyczne podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 1 roku

Żródło:
„Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane przyjmowaniem substancji psychoaktywnych" Karina Chmielewska, Helena Baran-Furga, Artykuł Jacka Charmasta "Skręt czy plastelina" ("Arka" nr 34/2000) Test oczny opracowany na podstawie artykułu "Test oczny ..." Jerzego Toczołowskiego i Jacka Ciechana z II Kliniki Okulistyki Akademii Medycznej w Lublinie, zamieszczonego w czasopiśmie "Medicus" nr 3/98.

www.narkotyki.esculap.pl  www.nakotyki.com.pl